صوفیان حروفیه

از یاران و پیروان حضرت نعیمی استرآبادی خالق آثار مکتوبی چون جاویدان نامه کبیر و محبت نامه می باشند. صوفیان حروفیه براین باورند که تمام حرفها جنبه قداست دارند و در هر حرفی، رازی مهم نهفته است و مظهر حروف، جمال انسان می باشد. از همین رو زیبارویان را مقدس و شایسته عشق می دانند و بر این اعتقادند که حروف در چهره زیبایان است. صوفیان حروفیه جهان هستی را ذات حق دانسته و خلقت جهان مشهود را جاویدان گویند و پروردگار را جان منبسط عالم امکان گویند. آنها بر این باورند که انسان به تدریج به حد کمال می رسد و چون به سرحد کمال رسید، مقام نقطه را پیدا می کند و آنگاه به صورت ستاره ای در می آید. ایشان در منزل پیر دلیل خودشان که او را بابا می خوانند گرد می آیند و هر یک از آنها با لقمه ای نان و پنیر مورد پذیرایی قرار می گیرند. 

 

صوفیان نقشبندیه

بنیان گذار سلسله نقشبندیه که پیروان فراوانی در کردستان ایران دارد، حضرت بهاءالحق نقشبندی است. اساس و پایه نقشبندیان بر هشت اصل استوار است: ۱- هوش در دم ۲- نظر بر قدم ۳- سفر در وطن ۴- خلوت در انجمن ۵- یادکرد ۶- بازگشت ۷- نگاهداشت ۸- یادداشت و خودداشت. صوفیان نقشبندی سه مقام را باید در نظر داشته باشند، اول: مقام ملاحظه اعداد، دوم: مقام ملاحظه وقت، سوم: مقام ملاحظه دل. ایشان یکی از نشانه هایی را که دارند، گیسوی بلند می باشد. مواردی که رهرو در این طریقت در موقع ذکر باید رعایت کند، عبارت است از: ۱- مربع جلوس کند ۲- دستها را بر روی رانهای خود گذارد ۳- چشمان را بر هم نهد ۴- نفس را با قلم خیال کشد و به پیشانی و نقطه بالای سر رساند. اذکار سلسله نقشبندیه به صورت یک ضرب، سه ضرب، پنج ضرب، هفت ضرب، نه ضرب و یازده ضرب می باشد. درویشان نقشبندیه هنگام پرسه زدن، عبارت زیر را بر زبان جاری می کنند: هو حق مدد، مولا مدد، من از ره دور آمدم، با دیده کور آمدم، شادم که از ظلمت سرا تا چشمه نور آمدم، هو حق مدد، مولا مدد.

 

صوفیان بکتاشیه

از یاران حضرت بکتاش از اهالی نیشابور می باشند. صوفیان بکتاشیه پیش پیر خود به گناهان گذشته اعتراف می کنند و زنان این سلسله از پوشش موی سراستفاده نمی کنند. لباس دراویش بکتاشیه سفید و کلاهی مثلثی شکل بر سر دارند که عدد اضلاع آن دوازده ترک است. تمام صوفیان بکتاشیه گردن بندی از سنگ و نیز یک تبرزین به همراه دارند. اگر فردی بخواهد وارد طریقه بکتاشیه شود، هنگام غروب آفتاب توبه نموده و آنگاه وارد خانقاه شده، رشته ای از 72 رشته نخ به گردن او می اندازند و او را نزد پیر طریقت می برند و در حضور 12 نفر از دراویش به جمع صوفیان می پیوندد.

 

صوفیان قلندریه

سلسله ای عرفانی که در میان مردم خراسان پیروان بسیاری دارد. صوفیان قلندریه بالاترین راه رستگاری را کشف و شهود می دانند و بر این اعتقادند که هرچه هست، وجود اوست و راه کامیابی عشق است و بس. تنها عشق است که جویای حق و حقیقت است. هنگامی که عشق به وجود آمد، او را به همه موجودات تکلیف کردند و هیچ یک از موجودات به جز آدمی شایسته آن نبود. آموزش ریشه ای دراویش قلندریه آن است که شخص باید کارهای نیکی را که انجام می دهد، از عموم مردم جامعه پنهان بدارد. ایشان هرگز با افراد از در نزاع وارد نمی شوند و بی جهت به گفت وگو نمی پردازند.

 

صوفیان محاسبیه

پایه گذار این سلسله، حضرت اسد محاسبی است. وی این طریقه را بر پایه اعتقاد به مقام و احوال بنیاد نهاد. معنی مقام، طی مرحله ایست که فرد به سوی خدا می رود. برای طی این مرحله سالک باید به خدا توکل کرده و بر هوای نفس چیره شود. احوال یا حال یک موهبت الهی است و مرحله ایست که شخص صمیمانه آرزوی شناختن خدا و انبساط روحی را می کند. هرگاه این احوال دائمی و خالص باشد، جزو سجایای انسانی می گردد.

 

صوفیان قادریه

حضرت قادر گیلانی یکی از مشهورترین بزرگان در جهان خرقه پوشان و بنیان گذار و موسس سلسله قادریه در سیر و سلوک است. طریقه قادریه بر پایه وحدت وجود قرار دارد. صوفیان قادریه بیشتر در کردستان ایران زندگی می کنند و رنگ سبز از نشانه های این طریقه است. در هرکدام از خانقاه های این طریقت، در حدود پانزده پیر و مرشد زندگی می کنند و اداره آنجا را بر عهده دارند.

 

صوفیان سیاریه

بنیان گذار این طریقه حضرت عباس سیاری است و روش وی بر پایه جمع و تفرقه قرار دارد. مقصود از جمع، عنایت پروردگار است که نتیجه تفکر و مراقبت است و منظور از تفرقه، نوری می باشد که از رهگذر پاکیزه کردن روح و تهذیب نفس به دست می آید. جمع در حالت وجد دست می دهد و تمرکز قوا در یک نقطه است.

 

صوفیان سهلیه

بنیان گذار این سلسله حضرت سهل شوشتری از عارفان پرشهرت عصر خویش بوده است. اساس این طریقه بر مجاهده نهاده شده است. هدف آئین سهلیه، مقاومت و استواری در برابر خواهشهای نفسی است و پیروان سهلیه با ریاضت به تربیت نفس پرداخته و با تفکر، به صفای نفس نائل می گردد.

 

صوفیان طیفوریه

از یاران حضرت بایزید بسطامی می باشند. صوفیان طیفوریه مستی معنوی را یگانه راه رهایی دانسته و برای وجد روحی ارزش فراوانی قائلند. صوفی چنان در طلب عشق الهی است که نسبت به دنیا بی اعتنا می شود و در اثر رهایی از تعلقات دنیوی، همه او می شوند.