معرفی کتاب تجربه های عرفانی در ادیان
در این کتاب شاخصهای مشترک و معیارهای تمایز و ارزیابی مکاتب مختلف عرفانی، طی چند مقاله بررسی میشود. در مقاله نخست نشان داده میشود که تمام مکاتب عرفانی، تجربه مشترکی از وحدت غایی دارند که تجربهگر یا سالک و یا عارف شهود میکند و نیز در این تجربه، خود را فانی و محو در آن حقیقت یگانه مییابد. بنابر این، سه مقوله تجربه وحدت، شهودی بودن و احساس یا ادراک فنا، شاخصهای مشترک تجارب عرفانیاند و بدون این شخاصها هیچ تجربه باطنی و معنوی به حریم عرفان وارد نمیشود، اگرچه بتوان آنها را تجارب اخلاقی یا انواع دیگری از تجربه دینی نامید.
در مقالههای بعدی، این تجربه عرفانی در ادیان و سنتهای معنوی کهن بررسی میشود. در این بررسیها سنتهای معنوی بومیان قاره آمریکا، تائوئیسم، بودیسم و هندوئیسم به ترتیب در چهار مقاله پژوهش میشود و در سه مقاله دیگر به مطالعه انتقادی عرفان یهودی، مسیحی و اسلامی میپردازد. در نهایت به طبقهبندی تجربه عرفانی در این مکاتب پرداخته و توازی هرمنوتیکی آنها اثبات میشوند، که تز اصلی این تحقیق است و نشان میدهد که میتوان از مقایسه و درجهگذاری برتری و خلوص تجربه عرفانی در مکاتب گوناگون سخن به میان آورد.
توازی هرمنوتیکی بدین معناست که این تجربهها در راستای فطرت توحیدی ـکه در همه انسانها مشترک بوده و تغییر و تحولی نمییابدـ صورت گرفته است، ولی با توجه به تاثیری که اعتقادات، اعمال و آیینها در شکلگیری تجربههای عرفانی دارند در سطوح مختلفی جای میگیرند. از اینرو، از حیث برتر و فروتر یا نابتر و ناخالصتر بودن مقایسهپذیر هستند.
کتاب حاضر در فصلهای زیر، تجربههای عرفانی در ادیان را به بحث نشسته است؛
فطرت گرایی در تعریف و تبیین تجربههای عرفانی، شامانیسم؛ عرفان طبیعتگرای وهم جو، تائوئیسم؛ طبیعتگرای واقعبین، هندویسیم(انسانگرای الهی)، بودیسم(انسانگرای الحادی)، عرفان یهودی؛ خداگرای انسان ستیز، عرفان مسیحی؛ خداگرای انسان انگار، عرفان اسلامی؛ خداگرای انسانباور.
بنام خداوند بخشنده مهربان