هجرت بسوی الله تعالی .

هجرت؛ یعنی دوری گزیدن، کوچ کردن از دیار یار به سوی وادی ایمان و نجات. رسول اکرم صلی الله علیه و آله بر این تعریف صحه می گذارد آنجا که می فرماید: «المهاجِرُ مَنْ هَجَر السیئات؛ مهاجر کسی است که از گناهان دوری کند».

هجرت معنوی، با پرواز انسان پاک و مطهر به سوی دوست، پس از بریدن از وابستگی ها شروع می شود. عارف برای هجرت عرفانی روح، به ره توشه ایمان و امید به خدا نیازمند است. امام سجاد علیه السلام می فرماید: «اِلهی لَیْسَ لی وسیلَةٌ اِلَیْکَ اِلّا عواطِفُ رَأفَتِکَ؛ خدایا وسیله ای برای من به سوی تو نیست، جز عواطف و رأفت تو».

تا که از جانب معشوق نباشد کششی کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد

حافظ

یگانه زاد و راحله هجرت، لطف و عنایت خداست و چه کسی ما را به سوی خود فرا می خواند و به رهایی از بندها و ریشه های خاکی هشدار می دهد، جز خدای رحمان. ناچیزترین بستگی روحی و مادی، در پرواز انسان اثر دارد. بنابراین، هجرت دو مرحله است: اول آنکه آدمی از موقعیتی که در آن است دور شود و دیگر اینکه با دلی پاک آرزوی وطن کند و برای معبودش دل تنگ شود. او خداخواه است و آرزوی وصل دارد و دوری اش، او را رنج می دهد.

روزها فکر من این است و همه شب سخنم که چرا غافل از احوال دل خویشتنم
ز کجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود به کجا می روم آخر ننمایی وطنم
مانده ام سخت عجب کز چه سبب ساخت مرا یا چه بوده است مراد وی از این ساختنم
مرغ باغ ملکوتم، نیم از عالم خاک چند روزی قفسی ساخته اند از بدنم
چه خوش آن روز که پرواز کنم تا بر دوست به هوای سر کویش پر و بالی بزنم

مولانا

چون انسان از بالاست و به معراج می اندیشد، گاهی دل تنگ می شود و این دل تنگی در عارف به روزی چند بار می رسد و قلب او را می فشارد و او را شیدای وصل می سازد و پرواز به سوی منزل حقیقی را طلب می کند. همان راهی که در مناجات خمسه عشر آمده است:

ای مهربان ترین کسی که به سوی او انسان گریزان مأوا می گیرد، به سوی پهنه عفو تو دستم را دراز کرده ام و به دامان بخشش تو دستم را آویزان ساخته ام، پس مرا محروم نکن و به نومیدی و زیانم دچار نساز، ای شنوای دعا، ای مهربان ترین مهربانان.

طبیعت روح انسان، والایی ست و به زیستنش در زمین قانع نیست که:

ای خوشا چون گوهری اندر صدف گم شده در قعر دریا می شدم
با تنی عریان به گرداب بلا هم نشین موج شیدا می شدم
در فنای ذات بی همتای دوست با هزاران جلوه پیدا می شدم